فرهنگ‌نامه‌ی مقاومت اسلامی
فرهنگ‌نامه‌ی آزاد مقاومت اسلامی
مربوط به:  سید محمد باقر صدر

سید محمد باقر صدر

فقیه ، فیلسوف ، متفکر ، مصلح سیاسی و اجتماعی و از نوابغ روزگار ، در 1350ق در کاظمین عراق به دنیا آمد. مدارج علمی را در بالاترین سطح در نجف به پایان رساند. از او دو اثر مهم در فلسفه و منطق باقی مانده که گواه استادی او در این زمینه و حاوی نگاهی نو به برخی مسائل است:

فلسفتنا


این کتاب در دو بخش تدوین شده است:

بخش اول در باب نظریه معرفت و بخش دوم در باره مفهوم فلسفی عالم ، روح کلی این کتاب مقایسه میان دو منطق عقلی و منطق دیالکتیکی است. از نظر شهید صدر ، منطق دیالکتیکی از ارائه یک دیدگاه کامل و منسجم درباره معرفت عاجز است ، بر خلاف منطق عقلی ، و از همین رهگذر به این بحث می‌پردازد که عالم دارای یک معنا و مفهوم الهی است نه آن‌{نان که مادی گرایان عالم را منحصر در ماده و محسوس و وجود هر گونه موجود فرا مادی1 را نفی می‌کنند. اهمیت این کتاب از این جهت است که در زمان اوج مباحث مادی گرایان نوشته شده و با یک منطق علمی به نقد آنان پرداخته است.

الاسس المنطقیه للاستقراء


حاوی آرای ابتکاری او در فلسفه‌ی منطق است. به جرأت می‌توان گفت که این نخستین کتاب از یک عالم و فقیه مسلمان در تاریخ فرهنگ اسلامی است که در یکی از مسائل مهم و سرنوشت‌ساز فلسفه‌ی علم و روش‌شناسی علمی با بصیرت و احاطه‌ی کامل همراه با نقل و نقد آرای حکیمان مغرب و مشرق نوشته شده است.2

شهید صدر در این کتاب در صدد است تا دلیل استقرا را به عنوان یک دلیل منطقی که صد در صد نتیجه قطعی دارد معرفی کند و مشکل جهش از خاص به عام را که در دلیل استقرای ارسطو وجود دارد از میان بردارد. او بدین منظور دلیل استقرایی را ، با رد نظریه ارسطوئیان و تجربه گرایان ، بر پایه نظریه احتمال بنا کرده و معتقد است از این رهگذر احتمال استقرایی مبدل به یقین می‌شود. یکی از نتایجی که شهید صدر از این بحث می‌گیرد اثبات وجود خداوند از طریق دلیل استقرایی است. یعنی استدلال از رهگذر مظاهر حکمت و تدبیر که سراسر این جهان را فرا گرفته است.3

سید محمد باقر صدر به همراه خواهرش بنت الهدی صدر ، در سال 1401ق به دست عوامل رژیم صدام به شهادت رسید.


  1. ^ مجرّدات
  2. ^ سروش، عبد الکریم، تفرج صنع، تهران، انتشارات سروش، ص 425
  3. ^ سروش، عبد الکریم، تفرج صنع، تهران، انتشارات سروش، ص 286

از: ولایتی، علی اکبر، نقش شیعه در فرهنگ و تمدن اسلام و ایران،  نوبت چاپ:اول، امیرکبیر، 1389 هـ.ش، صص 1049-1050

ارتباط با ما | لوگوی ما
حقوق مطالب اختصاصی محفوظ است.