فرهنگ‌نامه‌ی مقاومت اسلامی
فرهنگ‌نامه‌ی آزاد مقاومت اسلامی


جنگ شش روزه






جنگ شش روزه ، نکسه ، جنگ ژوئن ، جنگ اعراب و اسرائیل یا جنگ سوم اعراب و اسرائیل در فاصله 5 تا 10 ژوئن 1967 رخ داد. طرف‌های این جنگ اسرائیل و جمهوری متحده عربی یعنی مصر ، سوریه و اردن بودند. اسرائیل در این جنگ نوار غزه و شبه جزیره سینا را از مصر ، کرانه باختری را از اردن و بلندی‌های جولان را از سوریه اشغال کرد.

تاریخچه


این جنگ نقطه اوج بحرانی بود که از تاریخ 15 می تا 12 ژوئن 1967 ادامه داشت و در نهایت اسرائیل با شکست ارتش چند کشور عربی قسمتی از خاک آن‌ها و بخش‌های بیشتری از فلسطین اشغالی را تصرف کرد.

برخوردهای مرزی اسرائیل با همسایگان عرب خود در قضیه بحران سوئز ، قضیه بحران ملی آب در اسرائیل ، حادثه سامو و اختلاف اسرائیل با اردن و همچنین قضیه مالکیت بلندی‌های جولان توسط سوریه ، لبنان و اسرائیل پیش زمینه‌های این جنگ بود.

در 14 می اسرائیل مطلع شد که نیروهای نظامی مصر در حالت آماده باش قرار گرفته اند و مصر در حال متمرکز کردن نیروهای خود در شبه جزیره سینا است.

در 15 می نخست وزیر اسرائیل دستور داد تا تعدادی از واحدهای زرهی برای تقویت جبهه سینا به مرزهای آن منطقه اعزام شوند.

در 16 می جمال عبدالناصر در نامه‌ای به سازمان ملل خواستار خروج نیروهای واکنش سریع صلح سازمان ملل از منطقه حایل مرزی میان مصر و اسرائیل می‌شود. در همان روز رادیو قاهره اعلام کرد که:«بقای اسرائیل بیش از حد طول کشیده ، ما از تهاجم اسرائیل استقبال می کنیم. ما از جنگی که مدتها انتظارش را کشیده‌ایم استقبال می کنیم. نقطه اوج فرارسیده است. زمان جنگی که نابودی اسرائیل را به همراه دارد فرا رسیده است.»

در 18 می مصر مجددا از سازمان ملل خواست تا نیروهای واکنش سریع را از منطقه خارج کند. بحران با خارج شدن نیروهای واکنش سریع سازمان ملل از شبه جزیره سینا در 19 می تشدید شد. پس از خارج شدن این نیروها ، دولت مصر به رهبری جمال عبدالناصر به استقرار و وارد کردن نیروهای بیشتر به شبه جزیره سینا ادامه داد و و نیروها و جنگ‌افزارها بر مرز اسرائیل متمرکز شدند.

در 22 می ، مصر با بستن تنگه تیران یا خلیج عقبه که در دریای سرخ قرار دارد ، این راه آبی را بر کشتی‌های اسرائیلی بست و بندر تازه‌بنیاد آن زمان ، بندر ایلات که در جنوبی‌ترین بخش اسرائیل قرار دارد ، را عملاً به حالت تعطیل درآورد. خلیج عقبه تنها راه ارتباطی دریایی اسرائیل با شرق بود. اسرائیل نفت خود را از عمده ترین شریک نفتی خود یعنی ایران از همین طریق وارد می‌کرد و بسته شدن این مسیر برای اسرائیل تاثیر فلج کننده به دنبال داشت.

هم‌زمان سوریه و اردن و عراق هم نیروهایشان را به طور مشترک در بلندی‌های جولان و کرانه باختری رود اردن برای حمله‌ای غافلگیرانه جمع کردند. در همین حال رادیو مصر که به زبان عربی برنامه‌هایی مهیج و ضد اسرائیلی پخش می‌کرد ، هر روزه از فلسطینیان می‌خواست که از فلسطین اشغالی خارج شوند تا «در مسیر بلدوزرهایی که قرار بود اسرائیلی‌ها را به دریا بریزد قرار نگیرند.»

در تاریخ 5 ژوئن اسرائیل به نیروهای ارتش مصر در شبه جزیره سینا حمله کرد. رژیم صهیونیستی با دریافت اطلاعاتی حیاتی به وسیله عوامل اطلاعاتی خود در مصر پی برد که ارتش مصر بیش از چهارصد هواپیمای جنگنده خود را در نقطه‌ای جمع کرده است تا صبح روز بعد صفوف ارتش اسرائیل را شدیدا در هم بکوبد. ژنرالهای اسرائیلی تصمیم گرفتند شبانه تمام جنگنده‌های مصری را قبل از بلند شدن یکباره‌شان بمباران کنند. نیروی هوایی ارتش اسرائیل با با فرستادن تمام هواپیمای جنگنده‌ٔ فعال خود ، در مدت چند ساعت اکثریت هواپیماهای جنگی مصر را بر روی زمین نابود کرد و بدون اینکه مصر بتواند پاسخ مناسبی به حمله بدهد در این حمله بیش از 300 هواپیمای مصری از بین رفت. مصر با انکار ضربه شدیدی که دریافت کرده بود مدعی شد که حمله بسیار موفقی علیه اسرائیل ترتیب داده است. بر اساس این اخبار اشتباه ، شاه حسین شاه اردن دستور حمله به اسرائیل را صادر کرد. اردن با گلوله باران تل آویو ، پایگاه هوایی رمات داوود بزرگترین پایگاه هوایی اسرائیل ، حمله هوایی به شهر های ناتانیا و کفر سافا و حمله خمپاره ای به بیت المقدس غربی ، وارد جنگ شد. با افروخته شدن آتش جنگ ، بعد از 2 روز سوریه هم وارد جنگ شد و از بلندی‌های جولان شروع به پرتاب موشک‌های کاتیوشا و آتش توپخانه شدید به دشت هولا در اسرائیل کرد.

ارتش مصر نهایتا با عقب‌نشینی از خاک خود1 تا آن سوی کانال سوئز عقب رانده شد. در همین حال ارتش اسرائیل با تغییر میدان جنگی به سوی بلندی‌های جولان و کرانه باختری رود اردن که مقر نیروهای اردنی و سوری بود توانست آن‌ها را شکست دهد و بلندی‌های جولان و مزارع شبعا را به اشغال خود درآورد.

در 10 ژوئن اسرائیل آخرین حملات به بلندی‌های جولان را تکمیل کرد.

قرارداد آتش‌بسی به پیشنهاد اعراب در روز بعد از آن یعنی 11 ژوئن به امضاء رسید. به این ترتیب اسرائیل نوار غزه ، شبه جزیره سینا و کرانه باختری رود اردن2 را که پیش از آن بر اساس قرارداد متارکه جنگ 1949 تحت حاکمیت مصر و اردن بودند ، تصرف کرد. با پیروزی صهیونیست‌ها مساحت سرزمین‌های اشغالی اسرائیل 3 برابر شد و در حدود 1.000.000 عرب که در مناطق اشغالی زندگی می‌کردند به زیر کنترل مستقیم اسرائیل درآمدند.

اسرائیل بعد از پایان قرارداد آتش‌بس به کسانی که اسرائیل را ترک کرده بودند اجازه بازگشت نداد و به این ترتیب موجی از مهاجران فلسطینی در کشورهای مصر ، سوریه ، اردن و لبنان پدید آمد. امّا از آنجا که کشورهای میزبان پذیرش تابعیت چند میلیون فلسطینی آواره را به ضرر موجودیّت فلسطین دیدند ، ضمن پذیرش آنان از صدور شناسنامه و گذرنامه جدید برای آن امتناع کردند.


  1. ^ شبه جزیره سینا
  2. ^ شامل اورشلیم شرقی




ارتباط با ما | لوگوی ما
حقوق مطالب اختصاصی محفوظ است.