فرهنگ‌نامه‌ی مقاومت اسلامی
فرهنگ‌نامه‌ی آزاد مقاومت اسلامی


سید موسی صدر

این واژه پر طرف‌دار است؛
اگر دانش بیش‌تری دارید، با افزودن به آن، دیگران را نیز سهیم کنید.







امام موسی صدر رهبر شیعیان لبنان است که از سال 1357ش / 1996م طی سفر به لیبی غایب شده و تا کنون از وی خبری به دست نیامده است.

تولد


امام موسی صدر ، در روز 14 خرداد سال 1307 هجری شمسی ، در محله چهارمردان شهر قم به دنیا آمد. پدر او آیت الله سید صدر الدین صدر ، جانشین آیت الله عبدالکریم حائری ، مؤسس حوزه علمیه قم و یکی از علمای ثلاث ، بود. مادرش صفیه طباطبایی قمی فرزند آیت الله سید حسین طباطبایی قمی بود.

کودکی و تحصیلات ابتدایی


وی درس‌های ابتدایی را در دبستان حیات قم گذراند و پس از آن وارد دبیرستان سنایی شهر قم شد و هم‌زمان با دورهٔ دبیرستان ، به تحصیل علوم اسلامی در حوزه علمیه قم مشغول شد.

تحصیلات حوزوی


قم

سید موسی صدر در سال 1322 رسماً به حوزه علمیه قم وارد شد. از دوستان اصلی و هم بحث وی در قم ، می‌توان سید موسی شبیری زنجانی ، سید محمد بهشتی ، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی و ناصر مکارم شیرازی را نام برد.

وی در آخرین سال اقامت در شهر قم ، پیش از هجرب به لبنان طرحی گسترده جهت اصلاح نظام آموزشی حوزه‌های علمیه را با همفکری آیات عظام بهشتی و مکارم شیرازی طراحی کرد که هیچ گاه اجرا نشد.

نجف

پس از اتمام تحصیلات در دانشگاه تهران سید موسی صدر برای ادامه تحصیلات حوزوی به نجف می‌رود و تا سال 1337 در آن‌جا می‌ماند. او در این سال‌ها ، نزد آیات عظام سید محسن حکیم ، مرتضی آل یاسین ، سید عبدالهادی شیرازی و شیخ حسین حلّی فقه می‌آموزد و از درس اصول سید ابوالقاسم خویی بهره می‌برد و فلسفه را نیز نزد آیت الله صدرا بادکوبه‌ای فرا می‌گیرد. وی در نجف ، با آیت الله شهید سید محمد باقر صدر پسر عمویش ، رابطه بسیار نزدیکی داشت.

تحصیلات دانشگاهی


موسی صدر در کنار تحصیلات حوزوی ، دروس دبیرستان خود را به اتمام رساند ، و در سال 1329 به عنوان اولین دانشجوی روحانی در رشتهٔ «حقوق در اقتصاد»1 به دانشگاه تهران وارد و در سال 1332 فارغ التحصیل شد.

مجله مکتب اسلام


صدر قبل از عزیمت به نجف ، از سوی علامه طباطبایی مسئولیت نظارت بر نشریه «انجمن تعلیمات دینی» را بر عهده گرفت. وی هم‌زمان با تحصیل در حوزه علمیه نجف ، به عضویت هیئت امناء جمعیت «منتدی النشر» در آمد ، و پس از بازگشت به قم ضمن اداره یکی از مدارس ملی این شهر ، سردبیر مجله تازه تأسیس «مکتب اسلام» شد.

هجرت به لبنان


اواخر سال 1338ش و بنا به وصیت آیت الله سید عبدالحسین شرف الدین ، و به توصیه آیات عظام بروجردی و حکیم ، به عنوان جانشین آیت الله شرف الدّین به لبنان هجرت کرد.

فعالیت ها

وی در زمستان سال 1339ش با بازگشایی «سازمان جمعیت خیریه البر و الاحسان» ، و با طرح برنامه‌ای ضربتی جهت تأمین نیازهای مالی خانواده‌های بی بضاعت ، تکدی را به کلی از سطح شهر صور و اطراف آن برانداخت.

وی در فاصله سالهای 1340 تا 1348 شمسی و در چارچوب برنامه‌ای میان مدت ، با طی سالانه هزارها کیلومتر در میان شهرها و روستاهای سراسر لبنان ، دهها جمعیت خیریه و مؤسسات فرهنگی و آموزش حرفه‌ای را راه اندازی نمود که حاصل آن کسب اشتغال و خودکفایی اقتصادی هزاران خانواده بی بضاعت ، کاهش درصد بی سوادی ، رشد فرهنگ عمومی ، و به اجرا در آمدن صدها پروژه کوچک و بزرگ عمرانی در مناطق محروم آن کشور بود.

در تابستان سال 1345ش و پس از اجتماعات عظیم و چند روزه شیعیان لبنان در بیعت با او ، رسما از حکومت وقت درخواست نمود تا همانند دیگر طوائف آن کشور ، مجلسی برای سازماندهی طایفه شیعه و پیگیری مسائل آن تأسیس گردد.

در اوایل سال 1353ش جنبش نظامی امل2 رسما اعلام موجودیت کرد.

تأسیس مجلس اعلا

وی مجلس اعلای اسلامی شیعیان را در اول خرداد سال 1348ش با موافقت دولت لبنان تأسیس کرد و خود او با اکثریت آراء به ریاست آن انتخاب گردید.

اعتصاب ها

صدر از بهار سال 1348ش تا اواسط زمستان سال 1352ش با دولت لبنان به گفتگو نشست تا آن را برای اجرای پروژه‌های زیربنایی و وظایف قانونی خود در قبال مناطق شیعه نشین و محروم آن کشور ترغیب نماید. در پی امتناع دولت لبنان از پذیرش این مطالبات و نیز اتمام حجت با آن ، جنبش محرومان لبنان در اوایل سال 1353 به رهبری موسی صدر شکل گرفت و راهپیمایی‌های مردمی عظیمی در شهرهای بعلبک ، صور و صیدا علیه دولت به وقوع پیوستند. اوجگیری بحران خاورمیانه ، صف آرایی احزاب افراطی مسیحی در برابر مقاومت فلسطینی ، و به لبنان کشیده شدن برخی اختلافات جهان عرب ، صدر را بر آن داشت تا برای حفظ ثبات کشور و ممانعت از سرکوبی فلسطینیها ، توده‌های مردم را موقتاً از عرصه رویارویی با دولت کنار کشاند ، و پیگیری مطالبات شیعیان را تا آمدن رئیس جمهور بعد به تاخیر اندازد.

دوران جنگ داخلی لبنان


با آغاز جنگ داخلی لبنان در فروردین سال 1354ش ، تمامی تلاش‌های امام صدر مصروف پایان دادن به این بحران گردید.

اعتصاب

وی در خرداد 1354 در مسجد عاملیه بیروت اعتصاب کرد و آرامش را به لبنان بازگرداند.

در اردیبهشت 1355 با شعله ور شدن مجدد آتش جنگ ، امام صدر حافظ اسد را وادار کرد تا با اعزام نیروهای سوری به لبنان ، موازنه قوا و آرامش را به این کشور بازگرداند. همچنین حل اختلافات مصر با سوریه و متعاقب آن برپایی کنفرانس ریاض در مهر 1355 از جمله فعالیت‌های وی بود.

انقلاب اسلامی ایران


در پی دستگیری امام خمینی و در اوایل تابستان 1342ش ، صدر راهی اروپا و شمال آفریقا شد تا از طریق واتیکان و الازهر ، شاه را برای آزادسازی ایشان تحت فشار قرار دهد. با آزاد شدن امام خمینی در پایان این سفر ، آیت الله ابوالقاسم خویی تصریح کرد که این آزادی بیش از هر چیز مرهون سفر صدر بوده‌است. در پی تبعید امام خمینی به ترکیه در پاییز سال 1343 ، صدر اقدامات مشابهی را انجام داد ، تا ضمن تأمین امنیت امام خمینی ، ترتیبات انتقال او به عتبات عالیات را فراهم سازد.

در زمستان 1350ش و بر اساس تقاضای مراجع وقت ، موسی صدر درباره برخی زندانیان سیاسی با شاه گفتگو کرد ، که بعضی از آنان از جمله آیت الله هاشمی رفسنجانی ، اندکی بعد از زندان آزاد شدند.

در سال 1350ش با به قدرت رسیدن حافظ اسد و آغاز همکاریهای تنگاتنگ وی با صدر ، سوریه به امن‌ترین کشور خاورمیانه برای مبارزین ایرانی بدل شد.

آموزش نیروهای مبارز ایرانی

در نیمه دوم دهه چهل شمسی و پس از آماده شدن اولین کادرهای نظامی مقاومت لبنان ، دهها تن از جوانان مبارز ایرانی به لبنان آمدند و زیر نظر آنان فنون نظامی را فرا گرفتند.

فوت دکتر علی شریعتی

در تابستان 1356 وی با اقامه نماز میّت بر علی شریعتی و انجام مراسم تدفین در دمشق و همچنین برپایی مراسم چهلمین روز درگذشت علی شریعتی در بیروت ، از سست شدن پیوند جوانان تحصیلکرده با روحانیت ، جلوگیری به عمل آورد.

آماده سازی منطقه و جهان

در پاییز سال 1356ش ، به دنبال درگذشت مصطفی خمینی وی پسر عموی خود آیت الله شهید سید محمد باقر صدر را بر آن داشت تا بیش از پیش به حمایت از امام خمینی برخیزد.

در بهار سال 1357ش وی لوسین ژرژ نماینده روزنامه لوموند در بیروت را به نجف فرستاد تا با انجام اولین مصاحبه بین‌المللی با امام خمینی ، افکار عمومی جهانیان را با انقلاب اسلامی ایران آشنا سازد.

امام صدر در دیدارهای مکرر سال 1357 خود با رهبران سوریه ، عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای جهان عرب ، اهمیت انقلاب اسلامی ایران ، پیروزی قریب الوقوع آن ، و ضرورت همپیمانی آنان با این انقلاب را به آنها گوشزد نمود.

وی در شهریور 1357 و یک هفته پیش از ربودن شدنش ، با انتشار مقاله «ندای پیامبران» در روزنامه لوموند ، امام خمینی را به عنوان تنها رهبر انقلاب اسلامی ایران معرفی کرد.

وی در سالهای 1356 تا 1357 و پس از قریب دو دهه ترویج ارزشهای اسلام راستین در لبنان ، عموم مردم ، خصوصا شیعیان و بالاخص کادرهای مقاومت آن کشور را با این انقلاب آشنا و مرتبط نمود.

ربوده شدن


امام صدر در 3 شهریور سال 1357 و در آخرین مرحله از سفر دوره‌ای خود به کشورهای عربی ، بنا بر دعوت رسمی معمر قذافی وارد لیبی شد و در روز 9 شهریور ربوده شد. دستگاههای قضایی دولتهای لبنان و ایتالیا ، و همچنین تحقیقات انجام شده از سوی واتیکان ، ادعای رژیم لیبی مبنی بر خروج صدر از آن کشور و ورود او به رم را رسما تکذیب کردند. مجموعه اطلاعات آشکار و پنهانی که طی دو دهه پیش بدست آمده ، همه نشان می‌دهند موسی صدر هرگز خاک لیبی را ترک نکرده.


  1. ^ معادل رشتهٔ اقتصاد کنونی
  2. ^ مخفف أفواج المقاومة اللبنانیّة



فیش‌ها

  1. بیانیه حزب الله به مناسبت سی و ششمین سالگرد ربوده شدن امام موسی صدر
  2. نامه امام خمینی (ره) در تشکر و تأیید امام صدر /سیره و سرگذشت امام موسی صدر، ج1


ارتباط با ما | لوگوی ما
حقوق مطالب اختصاصی محفوظ است.