فرهنگ‌نامه‌ی مقاومت اسلامی
فرهنگ‌نامه‌ی آزاد مقاومت اسلامی
با افزودن واژه، در گسترش فرهنگ‌نامه سهیم باشید:
+ واژه


اصطلاحات بالادستی:
# علوم انسانی
# فلسفه
# حوزه نجف


کلمات مرتبط:
اقتصادنا
جامعه موزائیکی
شرح حدیث جنود عقل و جهل
شرح چهل حدیث


نظری دارید در این رابطه؟
-


فلسفتنا






فلسفتنا کتابی است که آیت الله شهید سید محمد باقر صدر به پیشنهاد آیت الله سید محسن حکیم ، مرجع تقلید وقت شیعیان آن را نوشت.1 این کتاب در سال 1959م و برای رد مکتب فلسفی کمونیسم و طرح مکتب فلسفی اسلام و برتری‌های آن نوشته شد.

درباره


از خود کتاب

فلسفتنا ، عبارت است از مجموعه مفاهیم اساسی در مورد جهان و روش تفکر در آن. این کتاب ، به استثنای مقدمه به دو بحث تقسیم می‏شود؛ نظریه شناخت و مفهوم فلسفی جهان. بحث اول یعنی نظریه شناخت ، دو هدف عمده را دنبال می‏کند:

یک ـ استدلال بر درستیِ منطق عقل که قائل به صحت روش تعقلی است و اینکه عقل به همراه معارف ضروریِ برتر از تجربه ، اساسی‏ترین ملاک برای سنجش در تفکر بشری است؛ به گونه‏ای که هر ایده‏ای ، خواه فلسفی و خواه علمی پذیرفته نمی‏شود ، مگر آنکه ابتدا با این ملاک محک بخورد و درستی‏اش به وسیله آن ثابت شود.

حتی تجربه‏ای که مادی‏گرایان آن را اساسی‏ترین معرفت و ملاک اصلی برای سنجش معارف دیگر می‏پندارند ، در حقیقت ، ابزاری است برای یافته‏ها و ملاک عقلی. ازاین‏رو ، نظریه مادی‏گرایی تجربی نیز از معیار عقلی بی‏نیاز نیست.

دو ـ بررسی ارزش شناخت بشری و اقامه دلیل بر اینکه شناخت ، فقط وقتی ارزش می‏یابد که بر اساس منطق عقلی باشد و منطق دیالکتیک نمی‏تواند ارزش واقعی و درستی را برای معرفت بشری به ارمغان آورد.

بحث دوم ، [یعنی مفهوم فلسفی جهان] در پنج مرحله [بررسی می‏شود]:

در مرحله اول ، به [بیان] مفاهیم فلسفی مرتبط و مرزهای آن می‏پردازیم و به ارائه توضیحاتی [درباره] بحث [بسنده ]می‏کنیم.

در مرحله دوم ، به بررسی تفصیلی اصل دیالکتیک ، به عنوان مشهورترین منطقی که امروزه مادی‏گرایی بر آن استوار است ، با تمامی [جنبه‏هایی] که هگل و کارل مارکس برای آن ترسیم کرده‏اند ، می‏پردازیم.

در مرحله سوم ، مبدأ علیت و [قانون‏هایی را] که بر عالم حاکم است و تفسیر فلسفی کامل آن را [بررسی می‏کنیم ]و به برخی [شبهه‏های] فلسفی پاسخ می‏دهیم که [به علت] تحولات علمی نوین ، ایجاد شده است.

مرحله چهارم را به بحثی با عنوان ماده یا الله اختصاص دادیم. در این بحث ، نزاع میان تفکر مادی و تفکر توحیدی بررسی می‏شود و پس از آن ، به بیان نگرش توحیدی‏مان درباره جهان [با رعایت] قوانین فلسفه و علوم مختلف طبیعی و انسانی خواهیم پرداخت.

در مرحله آخر ، مهم‏ترین مشکل فلسفی موجود؛ یعنی مشکل ادراک بررسی می‏شود. بدون تردید ، این مسئله ، یکی از جلوه‏های تضاد میان مادی‏گرایی و متافیزیسم است. این بحث ، ماهیت فلسفی دارد که البته از داده‏های علوم مرتبط با پزشکی ، ریاضی و روان‏شناسی استفاده می‏شود.2

از زبان اندیشمندان

اکرم زعیتر ، اندیشمند اردنی درباره این کتاب می‏گوید:«فلسفتنا در هماوردگاه کشمکش فکری جاری میان جریان‏های مختلف فلسفی [به ویژه میان] فلسفه اسلامی و ماتریالیسم دیالکتیک مارکسیستی ، پژوهشی [منطقی و علمی به شمار می‏رود]. این پژوهش ، رنگ دفاع داغ منطقی از متافیزیک یا الهیات به خود گرفته تا آنجا که می‏توان گفت کوشش فلسفی ـ منطقی [موفقی] در برانداختن پایه‏های فلسفه الحاد است. من معتقدم که دیالکتیک مارکسیستی ، با مناقشات فلسفی آگاهانه و خوش‏فهم و با پاسخ‏های کوبنده علمی از سوی هیچ‏یک از نویسندگان فیلسوف عرب درگیر نبوده است؛ چنان که با این کتاب درگیر بوده و کوبیده شده است.3


  1. ^ شهید سید محمد مهدى حکیم ، التحرک الاسلامى فى العراق ، ص60
  2. ^ شهید سید محمدباقر الصدر ، فلسفتنا ، بیروت ، دارالتعارف للمطبوعات ، صص7و8
  3. ^ الحیاة ، ش4294 ، 23/4/1960؛ به نقل از: میعاد با سپیده‏گشایان ، ص145




ارتباط با ما | لوگوی ما
حقوق مطالب اختصاصی محفوظ است.