فرهنگ‌نامه‌ی مقاومت اسلامی
فرهنگ‌نامه‌ی آزاد مقاومت اسلامی
با افزودن واژه، در گسترش فرهنگ‌نامه سهیم باشید:
+ واژه


اصطلاحات بالادستی:
# لبنان
# اسرائیل
# خاورمیانه


کلمات مرتبط:
المنار
سید موسی صدر
حزب الله لبنان
25 می 2000
قطعنامه 1701 شورای امنیت
جنگ سی و سه روزه
کنفرانس مادرید
سایکس پیکو
خضر زیدان
محمد سرور
حسین سلیمان


نظری دارید در این رابطه؟
-


لبنان

این واژه پر طرف‌دار است؛
اگر دانش بیش‌تری دارید، با افزودن به آن، دیگران را نیز سهیم کنید.







لبنان کشوری کوچک و کوهستانی در غرب آسیا و خاورمیانه و در کنار ساحل شرقی دریای مدیترانه است و پایتخت آن شهر بندری بیروت است. واژه لبنان از واژه سامی «لبن» که اشاره به قله‌های سفید کوهستان‌های لبنان دارد، گرفته شده‌است.

ریشه شناسی


نام لبنان1 از ریشه سامی «لبن» گرفته شده که دارای معانی متعددی همچون «شیر» و «سفید» است که شاید اشاره به کوه‌های سر پوشیده از برف لبنان دارد.

تاریخ


لبنان یکی از قدیمی‌ترین پایگاه‌های زندگی انسان‌های قدیم است. فینیقیه‌ای‌ها در شهرهای صیدون و طیره در جنوب غرب لبنان زندگی می‌کرده‌اند و آنها را به مهم‌ترین شهرهای تجاری و فرهنگی در بیش از 3000یال پیش از میلاد تبدیل کرده بودند.

دوران عثمانی

لبنان برای 400 سال جزئی از امپراتوری عثمانی بود و به دنبال جنگ جهانی اول جزئی از قیمومیت فرانسه بر سوریه شد. در اول سپتامبر سال 1920 فرانسه کشور لبنان را به عنوان یکی از سرزمین‌های محصور سوریه تشکیل داد. در اول سپتامبر 1926فرانسه جمهوری لبنان را تشکیل داد و به آن هویتی مستقل از سوریه اعطاء کرد ولی هنوز تحت قیمومیت فرانسه بود.

سوریه و لبنان هر دو در سال 1943 به دنبال اشغال فرانسه توسط آلمان اعلام استقلال کردند. ژنرال هنری دنتز کمیسر عالی ویچی برای استقلال هر دو کشور نقش عمده‌ای را ایفاء کرد. مقامات ویچی در سال 1941 به آلمان اجازه دادند تا هواپیماها و تدارکات خود را از طریق سوریه به عراق برساند تا از آن‌ها علیه نیروهای انگلیسی استفاده کند. بریتانیا از ترس اینکه آلمان‌های نازی کنترل کامل سوریه و لبنان را با فشار بر دولت ضعیف ویچی به دست گیرند ارتش خود را به سوریه و لبنان فرستاد.

بعد از پایان جنگ در لبنان ژنرال چارلز دوگل از منطقه دیدن کرد و تصمیم گرفت این کشور را مستقل اعلام کند. در 26 سپتامبر 1941 ژنرال جرج کترولکس اعلام کرد که لبنان تحت نظر دولت فرانسه آزاد مستقل است. انتخابات در سال 1943 برگزار شدند و در 8 نوامبر 1943 دولت لبنان یک طرفه قیمومیت را باطل اعلام کرد. فرانسه با زندان فرستادن دولت جدید واکنش نشان داد ولی با فشارهای بین‌المللی مقامات دولتی را در 22 نوامبر 1943 استقلال لبنان را قبول کرد.

پس از استقلال

متفقین منطقه را تا پایان جنگ جهانی دوم تحت کنترل داشتند آخرین گروه‌های فرانسوی در سال 1946 عقب نشینی کردند. میثاق ملی غیر مکتوب 1943 تصریح کرد که رئیس جمهوری مسیحی و نخست وزیر مسلمان باشد. تاریخ لبنان از زمان استقلال شاهد ثبات سیاسی و همچنین آشوب و هرج و مرج2 و شکوفائی به دلیل موقعیت بیروت به عنوان مرکز تجارت و سرمایه گذاری بوده‌است.

اما لبنان چندان مزه رفاه را بچشید چون وضعیت منطقه به هم ریخت. تاریخ سیاه لبنان با شروع جنگ اعراب و اسرائیل در سال 1948 شروع شد. جنگی که در آن لبنان از حمایت لجستیکی ارتش آزادی بخش اعراب وقتی برخوردار شد که از حمایت پایگاه‌های سوریه محروم ماند و سعی کرد تا علیه این کشور یهودی تازه تشکیل شده حمله کند. بلافاصله بعد از شکست ارتش آزادی بخش اعراب در نبرد ساسا لبنان آتش بس با اسرائیل را پذیرفت. مرز اسرائیل- لبنان بسته شد و تا زمان جنگ شش روزه 1967 در آرامش باقی ماند.

جنگ‌های داخلی

مرحله بعدی تاریخ آلوده به جنگ لبنان با جنگ داخلی لبنان در سال 1975 شروع شد که 15 سال طول کشید و اقتصاد این کشور را به کلی تخریب کرد. جرقه اولیه جنگ داخلی ابتدا میان شبه نظامیان فلسطینی و مسیحیان زده شد؛ اما طولی نکشید که تمام گروه‌ها و طوایف وارد جنگ شدند.

تشکیل مقاومت

با تشکیل حزب الله در نیمه اوّل دهه هشتاد میلادی و مقاومت این تشکل در برابر اشغال و تقسیم کشور، نهایتا در سال 1990 میان همه طوایف اعلام صلح شد.

عقب‌نشینی سال 2000 اسرائیل

طی جنگ داخلی در سالهای 1978 و 1982 لبنان دوبار از سوی نیروهای دفاعی اسرائیل مورد حمله قرار گرفت و اشغال شد. اسرائیل تا سال2000 کنترل جنوب لبنان را در دست داشت ولی با تصمیم اسرائیلی‌ها که نخست وزیر اسرائیل اهود باراک حامی آن بود نیروهای اسرائیلی به دلیل حملات چریکی از سوی نظامیان حزب ا... و بر اساس این عقیده که فعالیت‌های حزب ا... با عدم حضور اسرائیل در لبنان متوقف خواهد شد از این منطقه عقب نشینی کردند. اگر چه سازمان ملل عقب نشینی اسرائیل را به عنوان عقب نشینی کامل پشت خط آبی طبق قطعنامه 425 شورای امنیت3 اعلام کرد ولی حزب ا... ادعا کرد که اسرائیل هنوز مناطق کوچکی از لبنان را در اشغال خود دارد و عملیات خود علیه اسرائیل را متوقف نخواهد کرد تا زمانی که تمامی این مناطق و آنچه که از آن به عنوان «کل فلسطین اشغالی» یاد کردند را آزاد کنند.

جنگ سی و سه روزه

با شروع جنگ سی و سه روزه اسرائیل علیه لبنان در 12 ژوئیه 2006 تعداد بسیاری نظامی و غیر نظامی صدمه دیدند و خسارات بسیاری به زیر ساختهای کشور وارد شد و جمعیت گسترده‌ای بی خانمان شدند. از سپتامبر 2006 دولت لبنان برنامه رسیدگی به اموال مخروبه بیروت، طیر و دیگر دهات واقع در جنوب لبنان را شروع کرده‌است.

زمینه‌های حضور اسرائیل


لبنان به دلیل تنوع طائفه‌ای و مذهبی همیشه به عنوان شکننده‌ترین حلقه خاورمیانه تلقی می‌شده. به همین دلیل پس از برافروخته شدن آتش جنگ داخلی که رژیم صهیونیستی و دولت مارونی لبنان نیز در آن بی‌تأثیر نبودند، اسرائیل نیز در این جنگ دخالت کرد.

جمعیت


لبنان سه گروه اصلی قومی و مذهبی دارد:

مسلمانان4،5 و6

دروزیان

مسیحیان789.

سرشماری

از سال 1932 تا به حال هیچ آمارگیری رسمی انجام نشده‌است که حساسیت سیاسی در لبنان در مورد تعادل مذهبی را نشان می‌دهد. تخمین زده می‌شود که 55 درصد مردم مسلمان، 40 درصد مردم مسیحی، و 5 درصد دروزی هستند.

اقلیت یهود در مرکز بیروت، بیبلس و بمدون زندگی می‌کنند همچنین جمعیت کوچک10 کردها11 نیز در لبنان زندگی می‌کنند.

جمعیتی لبنان زندگی می‌کنند حد اکثر 4 میلیون نفر هستند. حدود 15 میلیون نفر با تبار لبنانی در جهان زندگی می‌کند که بیشترین آنها در برزیل هستند. همچنین آرژانتین، استرالیا، کانادا، کلمبیا، فرانسه، بریتانیای کبیر، مکزیک، ونزوئلا و آمریکا نیز دارای جوامع بزرگ لبنانی هستند.

پناهندگان فلسطینی

حدود 360000 پناهنده فلسطینی از سال 1948 با کمک آژانس امداد سازمان ملل12 در لبنان اسم خود را ثبت کرده‌اند که بر اساس تخمین‌ها از این تعداد 180 تا 250 هزار نفر در لبنان باقی مانده‌اند. فلسطینی‌ها بخش مهمی از جمعیت لبنان را تشکیل می‌دهند که بسیاری از آنها به مقام‌های حساس رسیده‌اند اگر چه ممنوعیت‌های دولتی بسیاری علیه آنها اعمال شده‌است. نه تنها فلسطینی‌ها نمی‌توانند در لبنان دارای ملک و املاک باشند بلکه تا سال 2005 حدود 46 شغل وجود داشت که آنها نمی‌توانستند عهده دار انجام آنها شوند. در سالهای اخیر ایده اعطای امتیاز شهروندی فلسطینی- لبنانی به فلسطینی‌ها مورد بحث بوده‌است. اما این ایده را بسیاری از جوامع لبنانی و فلسطینی به علّت از میان رفتن هویّت فلسطینی فلسطینیان که به نوعی به رسمیّت شناختن اسرائیل است، رد کرده‌اند.

پراکندگی

جمعیت شهری که عمدتاً در بیروت و جبل لبنان ساکن هستند از لحاظ تجارت مورد توجه‌اند. 150 سال مهاجرت و برگشت به لبنان شبکه‌های تجاری بسیاری را به وجود آورده که شامل آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی تا اروپا و خلیج فارس و آفریقا می‌شود. لبنان دارای نیروی کار با مهارتی است که با کشورهای اروپایی قابل مقایسه‌است.

آمارهای جمعیتی

میانگین سنی مردم لبنان 24٫6 سال است.

زبان‌های رایج

زبان‌های رایج این کشور به ترتیب رواج: عربی - فرانسوی - کردی - ارمنی

جغرافیا


لبنان از شمال و شرق با کشور سوریه، از جنوب با کشور اسرائیل و از غرب با دریای مدیترانه همسایه‌است. جزیره قبرس نیز که از نظر سیاسی به بخش‌های مختلف تقسیم شده، شامل جمهوری قبرس که عضو اتحادیه اروپا می‌باشد و جمهوری ترکی قبرس که از نظر بین‌المللی به رسمیت شناخته نشده‌است، نیز در نزدیکی سواحل این کشور قرار دارند.

لبنان سرزمینی بلند و کوهستانی است که در کرانه شرقی دریای مدیترانه قرار دارد. کرانه‌های لبنان 255 کیلومتر درازا دارد. رودخانه‌های مهم لبنان عبارت‌اند از: عاصی و لیطانی در دره سهل‌البقاع، و کلب . رشته‌کوه‌های لبنان عبارت‌اند از: رشته‌کوه‌های لبنان شرقی و رشته‌کوه‌های لبنان غربی که میان این دو رشته کوه، دره سهل‌البقاع قرار گرفته‌است.

قله‌های کوه‌های لبنان در زمستان‌ها همواره پوشیده از برف است و همین مسأله موجب پر آب بودن رودخانه‌ها در دره‌های این کوه‌ها می‌شود. دره‌های سرسبز در غرب کشور و در حاشیه دریای نیلگون مدیترانه و نیز دشت‌ها و جلگه‌های منطقه شرقی لبنان(دره‌های بقاع13، ‌همگی نوید سرزمینی مناسب کشاورزی می‌دهند.

لبنان از غرب با دریای مدیترانه حدود 225 مرز ساحلی دارد و از شمال و شرق با سوریه و از جنوب با اسرائیل هم مرز است. مرز لبنان با سوریه 375 کیلومتر است در حالیکه مرز لبنان با اسرائیل تنها 79 کیلومتر است. سازمان ملل مرز لبنان با اسرائیل را تأیید کرده‌است14 اگر چه منطقه‌ای کوچک با نام مزارع شبا واقع در ارتفاعات گلان را که اسرائیل به اشغال خود در آورده‌است را لبنان از آن خود می‌داند لبنان یکی از کوچک‌ترین کشورهای دنیاست که مساحتی حدود 10452 کیلومتر مربع15 دارد. بسیاری از مناطق آن کوهستانی است به جز مناطق ساحلی کم عرض و دره بقا که بخش مهمی از صنعت کشاورزی لبنان را تشکیل می‌دهد.

آب و هوا

لبنان آب‌وهوای مدیترانه‌ای دارد، هوای سواحل در زمستان‌ها سرد و بارانی و در تابستان‌ها گرم و شرجی است. در نواحی بلندتر به ویژه کوهستان‌ها، زمستان‌ها با بارش برف همراه است و دمای هوا به زیر صفر می‌رسد. بخش‌های دیگر این کشور، تابستان‌های گرم و خشک دارد.

در مناطق ساحلی زمستانها کلاً سرد و بارانی و تابستانها گرم و مرطوب هستند. در مناطق مرتفع تر در طول زمستان دما به زیر صفر درجه می‌رسد. تابستان‌ها از سوی دیگر گرم و خشک هستند. اگر چه اکثر مناطق لبنان سالانه شاهد بارانهای بسیاری است16 ولی در مناطق خاصی در شمال شرق لبنان به دلیل وجود قله‌های مرتفع کوه‌های غرب که راه ابرهای بارانی به وجود آمده از مدیترانه را سد می‌کنند باران زیادی نمی‌بارد.

مرتفع‌ترین نقطه

کوه قرنة‌السوداء با 3088متر ارتفاع

تقسیمات کشوری


از آنجا که مردم لبنان در 60 سال گذشته به شهرنشینی روی آورده‌اند، بیشتر جمعیت این کشور در شهرها یه ویژه در پایتخت آن بیروت و اطراف این شهر سکنی گزیده‌اند. بیش از نیمی از لبنانی‌ها در اینجا زندگی و تعداد بیشتری نیز در آنجا کار می‌کنند.

لبنان از شش استان17 تشکیل شده‌است.

استان بیروت

استان جبل لبنان

استان شمالی لبنان

استان بقاع

استان نبطیه

استان جنوبی لبنان

بهداشت و درمان


به دلیل خصوصی بودن سیتم بهداشت و سلامت در لبنان، هزینه درمان، حتی درمان‌های اولیه و اساسی نیز برای مردم لبنان بسیار گران تمام می‌شود. به این معنا که هزینه سرانه بهداشت برای هر لبنانی تقریبا دوبرابر هزینه‌ای است که مردم سری‌لانکا پرداخت می‌کنند18. میزان مرگ مادران و نوزادان در لبنان بسیار بالاست. دیابت، فشار خون و سرطان به گونه عجیبی در این کشور همه‌گیر است.

آمارهای سلامت

متوسط امید به زندگی در میان مردان 68سال و زنان 74سال است.

متوسط تعداد فرزند به ازای هر مادر: 2/2 نفر

تعداد مرگ مادران در هر 100هزار تولد زنده: 150 نفر

تعداد مرگ نوزادان در هر 1000 تولد: 31 نفر

میزان شیوع ایدز(HIV19 در افراد بالغ: 0/1 درصد

تعداد پزشکان به ازای هر هزار نفر از جمعیت: 2/4 نفر

آموزش عمومی


میزان باسوادی در افراد بالغ: 86/5 درصد که در این میان سهم مردان 92/4درصد و زنان 81 درصد است.

اقتصاد


کشاورزی

اگرچه لبنان از لحاظ فعالیت‌های کشاورزی20 دارای وضعیت مناسبی است ولی بخش کشاورزی بزرگی ندارد. بخش کشاورزی تنها با جذب 12 درصد نیروی کار کم اهمیت‌ترین بخش اقتصادی لبنان است و تنها 10 درصد از تولید ناخالص داخلی را شامل می‌شود که آن را در پایینترین رده در میان بخش‌های اقتصادی دیگر قرار می‌دهد.

صنعت

کمبود مواد خام صنعتی و وابستگی محض به کشورهای عربی برای تهیه نفت باعث شده تا لبنان نتواند در فعالیتهای مهم صنعتی مشارکت داشته باشد. با این اوصاف صنعت لبنان محدود به مشاغل کوچکی همچون مونتاژ و بسته بندی مواد وارداتی شده‌است. در سال 1997 صنعت از لحاظ نیروی کار با جمعیت 26 درصدی نیروی کار در رده دوم و همچنین رده دوم تولید ناخالص داخلی قرار گرفت.21 جین هایک و همکارانش،1999. ساختار، ویژگی‌ها و اساس اقتصاد لبنان در [1]

خدمات و تجارت

جنگ داخلی 90-1975 لبنان زیرساختهای اقتصادی لبنان را به شدت تخریب کرد، تولید داخلی را به نصف کاهش داد و موقعیت لبنان به عنوان مرکز ترانزیت کالا و بانکداری خاورمیانه را متزلزل کرد. صلح باعث شد تا دولت مرکزی بتواند کنترل را در بیروت به دست گیرد و مالیات جمع آوری کند و دسترسی به امکانات دولتی و مرزی یابد. سیستم بانکی مطلوب و کارخانجات کوچک و متوسط و پول خانواده‌ها و خدمات بانکی صادرات صنعتی و کشاورزی و کمک‌های بین‌المللی به عنوان منابع اصلی مبادلات خارجی به بهبودی اقتصادی کمک کرده‌است.

تا قبل از جنگ لبنان- اسرائیل در سال 2006 اقتصاد لبنان شاهد رشد چشگیری بود و دارایی‌های بانکی به بیش از 70 میلیارد دلار می‌رسید. با اینکه بخش جهانگردی در سال 2005 ده درصد کاهش داشت بیش از 2/1 میلیون نفر جهانگرد از لبنان دیدن کردند. سرمایه گذاری در بازار به بالاترین حد خود رسیده بود که بیش از 7 میلیون دلار در پایان ژانویه 2006 بود، شروع جنگ آگوست، ژوئن سال 2006 منجر به خسارتهای شدیدی به اقتصاد متزلزل لبنان مخصوصا بخش جهانگردی شد. بر اساس گزارش اولیه چاپ شده از سوی وزارت دارایی در 30 اوت 2006 افت اقتصادی بزرگی در اثر جنگ تحمیل خواهد شد.

فرودگاه بین‌المللی بیروت مجدداً در سپتامبر 2006 گشایش یافت و تلاش برای بهبود اقتصاد لبنان چندان شتاب نگرفته‌است. حامیان اصلی بازسازی لبنان شامل عربستان سعودی22، اتحادیه اروپا23 و بعضی کشورهای دیگر حوزه خلیج فارس با کمک‌های بیش از 800 میلیون دلاری بوده‌اند.

آمارهای اقتصادی

محصولات اصلی کشاورزی و دامداری: سیب‌زمینی، گوجه فرنگی، خیار و سایر میوه‌ها

کالاهای اساسی صادراتی: جواهرات، ماشین‌آلات، لوازم الکترونیکی، فلزات اولیه، مواد غذایی، مشروبات الکلی، تنباکو و مواد شیمیایی.

تولید ناخالص ملی: 11میلیون و 604هزار یورو

تولید ناخالص ملی به ازای هر نفر: 2هزار و 581 یورو

میزان بیکاری: 9/2درصد

توریسم

تعداد توریست‌ها درپایان سال 2008 میلادی: 1میلیون و 139هزار و 524 نفر


  1. ^ لوبنان در زبان عربی استاندارد لِبنان در گویش محلی
  2. ^ بمانند بحران نظامی در سال 1958
  3. ^ که 22 سال قبل صادر شده بود
  4. ^ شیعه
  5. ^ سنی
  6. ^ علوی
  7. ^ اغلب مارونی‌ها، ارتدوکس‌های آنتی اوکیان و ارتدوکس یونانی
  8. ^ ارامنه حواری
  9. ^ کاتولیکهای ملکیت یونان
  10. ^ کمتر از 1 درصد
  11. ^ که به عنوان مهالامی‌ها یا ماردین‌ها نیز شناخته می‌شوند
  12. ^ UNRWA
  13. ^ 
  14. ^ خط آبی لبنان را ببینید
  15. ^ 4035 مایل مربع
  16. ^ در مقایسه با مناطق خشک کنارش
  17. ^ به عربی: ألمحافظة
  18. ^ سری‌لانکا از جمله کشورهایی است که هزینه خدمات پزشکی در آن چندین برابر متوسط جهانی است
  19. ^ 
  20. ^ از لحاظ فراهم بودن آب و حاصلخیزی خاک
  21. ^ با 19 درصد تولید ناخالص داخلی
  22. ^ با کمک 5/1 میلیارد دلاری
  23. ^ با کمک 1 میلیارد دلار




ارتباط با ما | لوگوی ما
حقوق مطالب اختصاصی محفوظ است.